เกาะพยาม (Koh Phayam) จังหวัดระนอง ตั้งอยู่ในทะเลอันดามันฝั่งตะวันตกของประเทศไทย ใกล้ชายแดนเมียนมา มีลักษณะเป็นเกาะขนาดใหญ่ที่ยังคงความเป็นธรรมชาติสูง พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าดิบชื้น ป่าชายเลน และแนวชายหาดสลับอ่าวหลายแห่งบนเกาะไม่มีถนนสำหรับรถยนต์ มีเพียงเส้นทางเล็ก ๆ สำหรับรถจักรยานยนต์และจักรยาน ทำให้บรรยากาศเงียบสงบและเป็นเอกลักษณ์ของการท่องเที่ยวแบบสโลว์ไลฟ์ ชุมชนกระจายตัวตามอ่าวต่าง ๆ ไม่ได้รวมเป็นเมืองศูนย์กลางอ่าวแม่หม้ายเป็นจุดท่าเรือหลักและศูนย์กลางการเดินทางเข้าสู่เกาะ มีทั้งที่พัก ร้านค้า และบริการเช่ารถสำหรับนักท่องเที่ยว ส่วนอ่าวใหญ่เป็นหาดที่ยาวที่สุดของเกาะ มีพื้นที่กว้างเหมาะสำหรับเดินเล่น เล่นน้ำ และชมพระอาทิตย์ตกที่สวยงามอ่าวเขาควายเป็นอีกจุดเด่นสำคัญ มีลักษณะหาดโค้งคล้ายเขาควายและมีหินธรรมชาติ “หินทะลุ” ซึ่งเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยม น้ำทะเลบริเวณนี้ค่อนข้างใสและมีแนวป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์

ระบบนิเวศของเกาะมีความหลากหลาย ทั้งป่าดิบชื้น ป่าชายเลน และป่าชายหาด ทำให้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด เช่น นกเงือก ซึ่งเป็นตัวชี้วัดความสมบูรณ์ของป่าวิถีชีวิตบนเกาะยังคงเรียบง่าย รายได้หลักมาจากการท่องเที่ยวและประมงพื้นบ้าน ที่พักส่วนใหญ่เป็นรีสอร์ตขนาดเล็กหรือบังกะโลแบบเป็นมิตรกับธรรมชาติ บางพื้นที่ยังใช้พลังงานโซลาร์เซลล์หรือเครื่องปั่นไฟการเดินทางจากฝั่งระนองต้องไปขึ้นเรือที่ท่าเรือปากน้ำระนอง ใช้เวลาเดินทางประมาณ 35–40 นาทีด้วยสปีดโบ๊ท หรือ 1.5–2 ชั่วโมงด้วยเรือไม้ เมื่อถึงเกาะสามารถเช่ามอเตอร์ไซค์หรือใช้รถรับจ้างเพื่อเดินทางไปยังอ่าวต่าง ๆ

ช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับการท่องเที่ยวคือเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน เนื่องจากทะเลสงบ น้ำใส และสภาพอากาศดี ส่วนช่วงฤดูฝนคลื่นลมแรงและบางรีสอร์ตอาจปิดให้บริการ

• รถยนต์: จากตัวเมืองระนองเดินทางไปยังท่าเรือเทศบาลตำบลปากน้ำ (ท่าเรือไปเกาะพยาม)

• การข้ามไปเกาะ:

• เรือสปีดโบ๊ท: ประมาณ 35–40 นาที

• เรือธรรมดา: ประมาณ 1.5–2 ชั่วโมง

• การเดินทางบนเกาะ: เช่ามอเตอร์ไซค์,รถรับจ้างท้องถิ่น (วิน/อีแต๋น)

• ช่วงเวลาแนะนำ: พฤศจิกายน – เมษายน (ทะเลสวย ฟ้าใส ลมสงบ)

• หน้าฝน (พ.ค.–ต.ค.): บางที่พักและร้านค้าปิดบริการ

• สิ่งที่ควรเตรียม: ครีมกันแดด, ยากันยุง, รองเท้าแตะ, ชุดลำลอง

• ระบบไฟฟ้า: บางรีสอร์ตใช้โซลาร์เซลล์หรือปั่นไฟ ควรเช็กก่อนเข้าพัก

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชมเกาะ (ฟรี)

• มีเฉพาะค่าเรือข้ามฟากและค่าบริการเช่ารถบนเกาะ

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดตลอด 24 ชั่วโมง

• แต่รอบเรือจากฝั่งระนองมักให้บริการประมาณ 08:00 – 17:00 น. (ขึ้นอยู่กับฤดูกาลและสภาพอากาศ)